10 ilde FETÖ operasyonu: 45 gözaltı kararı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ayder’i havadan inceledi
AB tarihinde bir ilk Türkiye'ye siyasi kesinti!
Merkez Bankası'ndan flaş döviz kararı
NATO'daki skandalın belgesi ortaya çıktı

“Vergilendirilmiş kazançlar kutsal mı?”

BÜLENT SOYLAN

24-10-2017 13:02


Mutlaka siz de görmüşsünüzdür;
Kimi maliye binalarının duvarında şöyle bir söz yazılıdır:
“Vergilendirilmiş kazanç kutsaldır”
Bazen bunun Atatürk’ün bir özlü sözü (vecizesi) olduğu da düşünülür fakat öyle değildir.
Kaynağını bilemeyiz; bilinen o ki Gelirler Genel Müdür Yardımcısı Erdoğan Nirun dönemi
uygulamalarındandır.
Son günlerde vergilerde artışlar ciddi biçimde tartışılırken o konuyu da açalım istedik.
*
Bu, belki insanları inançları üzerinden de etkileyip daha bir gönül rahatlığıyla vergi ödemelerini
sağlayabilmek için düşünülmüş bir yöntem.
Peki, acaba yazıldığı gibi; her vergilendirilmiş kazanç gerçekten de “kutsal” olabilir mi?
Buna doğrudan ilgili “mevzuattan”, bizim vergi kanunlarının bir hükmünü aktararak
cevaplandıralım:
Bu işleri düzenleyen Vergi Usul Kanunu’muzun 9. Maddesi şöyle:
“…Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş bulunması mükellefiyeti ve vergi
sorumluluğunu kaldırmaz.”
Günlük dilde söylersek: “Yasa dışı işlerden elde edilen kazançlar da vergiye tabidir”
Ya da tersinden söyleyelim: “Bir kazanç vergilendirilirken onun yasal olup olmadığına bakılmaz,
yakalandığında; suç işleyerek, sahtekarlıkla, yolsuzluk yaparak da olsa bu işlerden kazanılan
para üzerinden de vergi alınır ve dolayısıyla bir kazancın vergilendirilmiş olması asla onun yasal
bir kazanç olarak kabul edilmesini gerektirmez.
Dolayısıyla kutsallaştırmaz da.
*
Bire-bir örtüşmez ama anlatırken aklıma geldi:
Aydın Doğan 2005 yılı beyanı dolayısıyla “Vergi şampiyonu” olunca, dönemin Maliye Bakanı
Kemal Unakıtan “Gelir vergisinde Türkiye’nin ilk beş rekortmenine "yerinde teşekkür ve ödül"
uygulaması başlattık demiş ve daha sonra yanına üst kademe yöneticilerini de alıp “şampiyon”la
birlikte yemek yemişlerdi.
O sene bu tertipten sıralamadaki ilk beş ödüllendirmiş; olaydan sonra Gelir İdaresi Başkan Vekili
Osman Arıoğlu, "Böyle bir uygulamaya ilk kez yaptık. Bundan sonra da Türkiye rekortmenleri
listesinde ilk 5’e girenleri Maliye Bakanı bizzat “evinde”, “işyerinde” ziyaret ederek hem teşekkür
edecek hem de ödüllerini verecek" demişti.
Buraya kadar gayet güzel, üstelik duvardaki yazıya da pek uygundu ama, sonraki yıllarda bu
“şampiyonluk” payesi genelevler patronu ünlü Matild Manukyan’a geçmesin mi?
Peki, bu durumda sayın bakan ve bakanlığın üst yönetimi, kendi aralarında alıp kamuoyuna da
açıkladıkları o “karara” göre Manukyan’ı “evinde” ya da “iş yerinde” ziyaret edecek, orada birlikte
yemek yiyecek ve kendisine bu kutsal kazancının vergisinden dolayı medya huzurunda
ödüllendirebilecek miydi?
O yıllarda ne gazetelerde ve ne televizyonlarda bu konunun nasıl çözüldüğü konusunda bir haber
çıkmadığı için gerçekte ne olduğunu pek bilemiyoruz.

Ama bizde hemen her konuda çözümler üretilebildiği için bu “mesele”nin çok geçmeden beyan
sistemi değiştirilerek “halledildiğini” anımsıyoruz.
*
Gelelim işin özüne:
1.Vergi; kazançlardan, tüketimden, servetler üzerinden devletin “ağırlığını kullanarak” aldığı pay
olduğuna göre “vergilendirme” birilerinin parasını kutsallaştırmaktan çok devletle özel kesim
arasındaki “paylaşım” olayıdır.
2.Bu paylaşımda devletin “aldığı” pay hiçbir zaman “vergi sonrası” gelirin yani sahibine kalan
kısmın kutsallaşmasını sağlamaz.
Eğer sağlayabilseydi, yukarıda anlattığımız olay bir gelenek diye başlatılıp hemen ertesi yıl
vazgeçilmez, “gelenek icabı” o bir sonraki vergi şampiyonunun “işyeri” ziyaret edilip birlikte anı
fotoğrafları çektirilir, medyaya servis edilirdi.
Dolayısıyla birileri bu işlerden kendilerine pay çıkarmamalı.
3.Türkiye, şimdiki zamanımızdaki “fevkalade” kırılgan siyasi ve ekonomik yapısı dolayısıyla
görünen-görünmeyen, bilinen-bilinmeyen hiç umulmadık yerlerden pek çok “kazanç şampiyonları”
çıkarmaktadır.
Malum, dolar milyarderleri sayımız hızla artmakta olup pek çok büyük ülkeninkilerden de
“ziyade”dir.
Bu “kazanç şampiyonları”nın -kanunlar herkese aynen uygulanır dense de- “ancak” bazılarının
vergi sıralamalarına girdiğini görmekteyiz.
Üstelik dikkat edilirse bir şekilde “vergi şampiyonluğu kayda geçmiş” olanlardan pek çoğunun bile
ödedikleri bu büyük vergiler dolayısıyla o “kutsal” taraflarını pek göstermek istemedikleri bilinen
bir gerçektir.
Örneğin 2016 dönemi için 2017 yılında belirlenen listelere göre ilk 10’a giren “kutsal”lardan beşi
yani yarısı ülkemizin isminin açıklanmasını istemeyen “vergi” -ve dolayısıyla kazanç-
şampiyonlarıydı.
Bu hal kazançları dolayısıyla bir utangaçlık mı, yoksa büyük bir tevazu mu acaba?
4.Vergi’nin kutsallıkla birlikte anılmasının yarattığı bir başka “olgu” ise, insanların bu resmi
kutsallıkla “kendi kutsallarını” kıyaslamaları durumunda bazen ağırlığın resmiyetten “diğer”
alanlara kayıyor olmasıdır.
Öyle ya, birileri de kendi kutsalına göre yaptığı ya da yapacağı herhangi bir “hayır hasenat”ı öne
çıkarıp, bunları öne sürerek devlete ödemediği vergiler konusunda çevreye kendisini haklı ya da
mazur göstermek isterse ne diyebileceğiz?
Toplumumuzda gerçekten bu yönde güçlü bir eğilim yok mu?
5. Demek ki, bir modern toplumda “vergi” konusunda asıl “belirleyici” devletin kendisi olmalıdır.
Hatta bu yönüyle bir nazire yapacak olursak, bu iş “vergi” falan da değil “algı”dır. Çünkü devlet
kimsenin vermesini beklemez,
İster ve “alır”.
Ancak bu iş yapılırken üzerinde en fazla duyarlılık gösterilmesi gereken konu, “ben devletim,
istiyorum, o zaman verin” demek değil; mümkün olduğunca kararlı bir uygulama göstermek,
toplumun ekonomik güçleri farklı kesimleri arasında denge gütme ve mutlaka “denetim”dir.
Bunlarla birlikte; toplanan verginin yerinde kullanılıyor olması ve bu kullanımın yurttaş nezdinde
kabul görmesidir.

İnsanlar içlerine sindiremediği vergiye doğal olarak direnç gösterirler, bu da uygulamayı zora
sokar.
6. Mutlaka karşı çıkılacaktır ama şu bir matematik gerçektir: az ya da “çok vergi” yoktur; az ya da
“çok vergi yükü” vardır.
Kısaca açıklayalım:
Vergi, devletin yurttaştan aldığı ve yine yurttaşı için harcadığı paradır değil mi?
Bir soru daha: “Devlet sizden 1000 lira vergi alıp karşılığında size 1000 liralık hizmet getirdiğinde
mi ağır bir vergileme vardır yoksa 300 lira alıp sadece 100 liralık hizmet getirdiğinde mi?
Doğru cevap elbette 300 lira vergi almanın daha ağır bir vergi yükü getirdiğidir. Çünkü devletle
alışverişinizde 200 lira içeri girmişsinizdir.
Yük denen şey de budur aslında.
Üstelik vergi doğru uygulandığında, gücü olandan alınıp olmayan yararına harcanmasıyla bir
ülkedeki gelir adaletini düzenleyici, “en alttakileri” kollama imkanı yaratan bir uygulamadır.
Ve bunun yapılabilmesi için tabii ki etkili bir vergilendirme gerekir.
Dolayısıyla, gerçek anlamdaki “vergi yükü”, yani ödenen verginin ağırlığı, olsa olsa devletin belirli
bir kesime aldığından daha azını vermesi sırasında söz konusu edilebilir.
Oysa uygulamada vergi dendiğinde buna nedense hemen herkes karşı çıkar.
İşte bu özelliği dolayısıyla, vergi konusunda bir şeyler tartışılacak ve gerektiğinde itiraz
edilecekse, öncelikle o vergilerin ağırlığı değil; kimden alındığı/alınmadığı ya da kimler lehine
kullanılıp/kullanılmadığı konusu tartışılmalıdır.
7.Türkiye, ekonomisinin şu andaki yapısıyla aslında vergilendirmede daha etkin olmak, daha fazla
vergi toplamak ama bu toplanan vergileri de “mutlaka” ülkenin ve bu ülkenin yurttaşlarının gerçek
ihtiyaçlarına cevap verecek biçimde kullanmak zorundadır.
Böylece, alınması gereken yerlerden alınıp, harcanması gereken yerlere harcandığında “vergi”
her zaman haklı bir uygulama, geniş kitlelerin ve ülkenin kazanımı olur.
Sonuçta:
"Vergi" İyi kullanıldığında, ne kadar çok alınırsa o kadar da iyidir.
Vergi, devletin piyasayı kendi başına, bırakmamak, onu düzenlemek, dar gelirli yurttaşı
çaresizliğe terketmemek için kullanabileceği en önemli aracıdır.
Çünkü vergi almayan devlet, Yap-İşlet- Devret modelinde olduğu gibi, yurttaşına kendisinin
götüreceği yol, köprü gibi hizmetleri kendisi yapamayan, başkasına yaptırıp onun ticari yatırımı
haline getiren devlettir.
Sağlamadığı eğitim, sağlık, güvenlik gibi hizmetlerde yurttaşını piyasaya müşteri olarak "teslim
eden" devlettir.
Ve vergilerde ille de bir kutsallık aranacaksa; onun üzerinden alındığı “kazançta” değil ,devlete
kaynak olacak kısmında yani “ödenmiş vergilerde” bir kutsallık olduğunu söylemek daha doğru
olacaktır.

Diğer Yazıları

  Hava Durumu


ISTANBUL

  Yazarlar

KAZIM ÇİLOĞLU

KAZIM ÇİLOĞLU

Yapay zeka…
MURAT BULUT

MURAT BULUT

TOPRAK BOZUK!!!
Dr. NİMET ELİF ULUĞ

Dr. NİMET ELİF ULUĞ

Atatürk’ü sevmek zor zanaat

Köşe yazılarının tüm adli sorumluluğu yazarına aittir.

  Puan Durumu

  O G B M A Y AV P
1.GALATASARAY A.Ş. 11 8 2 1 26 9 17 26
2.MEDİPOL BAŞAKŞEHİR FK 11 7 2 2 18 13 5 23
3.BEŞİKTAŞ A.Ş. 12 6 4 2 19 12 7 22
4.KAYSERİSPOR 11 5 4 2 17 13 4 19
5.DEMİR GRUP SİVASSPOR 11 6 1 4 17 15 2 19
6.TELESET MOBİLYA AKHİSARSPOR 12 5 3 4 18 19 -1 18
7.BURSASPOR 11 5 2 4 22 15 7 17
8.FENERBAHÇE A.Ş. 11 4 5 2 21 16 5 17
9.GÖZTEPE A.Ş. 11 5 2 4 22 21 1 17
10.AYTEMİZ ALANYASPOR 11 4 2 5 24 22 2 14
11.EVKUR YENİ MALATYASPOR 11 4 2 5 16 19 -3 14
12.TRABZONSPOR A.Ş. 11 3 4 4 19 23 -4 13
13.KASIMPAŞA A.Ş. 11 3 3 5 18 21 -3 12
14.ANTALYASPOR A.Ş. 11 3 3 5 13 20 -7 12
15.ATİKER KONYASPOR 11 3 1 7 11 15 -4 10
16.KARDEMİR KARABÜKSPOR 11 2 2 7 12 19 -7 8
17.OSMANLISPOR FUTBOL KULÜBÜ 11 2 2 7 14 22 -8 8
18.GENÇLERBİRLİĞİ 11 2 2 7 13 26 -13 8